شمس الدين محمد بن محمود آملي

313

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

و چون آن را خورده باشد سرطان با برگ زيتون طلب كند و در عقب آن بخورد تا از غايله زهر ايمن گردد ، و از اينجا گفته‌اند كه سرطان افعى گزيده را سود دارد و عمر او بسيار باشد چنان كه عمر زاغ سياه و آواز ناى و سماع دوست دارد و صيادان ايشان را به ناى و دست زدن بسيار صيد كنند . و از منافع او آنست كه اگر قضيب او را خشك كنند و بافعى گزيده دهند نافع باشد . و اگر شاخ او را بسوزانند و با كتيرا بياميزند و كسى را كه اسهال دموى باشد يا در امعا قرحه بود يا در مثانه يا سيلان رطوبت يا يرقان باشد بدهند سود دارد و اگر شاخ او را با گوگرد در خانه دود كنند مار و كژدم و پشه از آن جا بگريزند . و اگر خصيه او را نمكسود كرده خشك كنند و با صمغ سرو يا صنوبر در خانه دود كنند مار و جمله حشرات موذى از آنجا بگريزند . و اگر شاخ او را بر زنى كه دشوار زايد بياويزند به آسانى بار نهد . گوسفند - اصناف او بسيار است بعضى بغايت بزرگ باشند و بعضى بسيار كوچك چنان كه از گربه زياده نشود و بيشتر آنند كه متوسط باشند و صنفى آنند كه دنبه ايشان چنان بزرگ باشد كه از رفتن باز مانند و از براى آن گردونى بسازند و دنبه را بر آنجا نهند و گردون را بريسمان در كمر او بندند تا گرداند و علف خورد و گاه باشد كه ببرند و تدبير جراحت كنند . و در روم نوعى از گوسفند است كه شاخهاى بسيار دارد و در سالى سه بار بزايد و گويند اختلاف الوان گوسفند از آبهاى مختلف باشد و مشهور است كه در ولايت اقليد جوئى چند است . كه اگر بعضى از آن آب خورند همه سياه باشند و اگر از ديگرى خورند همه سفيد باشند و گويند در زير زبان فحل نگاه كنند تا رگهاى او چه رنگ دارد